Στρες και Στυτική Δυσλειτουργία

Στυτική δυσλειτουργία (ΣΔ) ορίζεται ως η ανικανότητα να επιτευχθεί και να διατηρηθεί στύση επαρκή για ικανοποιητική σεξουαλική επαφή για διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών. Αξίζει να σημειωθεί πως ο συγκεκριμένος όρος δεν αναφέρεται σε καταστάσεις στις οποίες το άτομο δεν έχει προσωρινά επιθυμία ή δεν δύναται να ανταποκριθεί σεξουαλικά λόγω κάποιου τυχαίου γεγονότος όπως είναι η υπερβολική κούραση ή η κατανάλωση μεγάλης δόσης αλκοόλ σε κάποια περίπτωση.

Η στύση είναι ένα συμβάν νευροαγγειακό και διαμορφώνεται από ψυχολογικούς και ορμονικούς παράγοντες. Επιτυγχάνεται με οπτικά και απτικά ερεθίσματα από το συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό νωτιαίο κέντρο. Από εκεί διεγείρεται το αυτόνομο κέντρο της στύσης του υποθαλάμου. Κατά τη σεξουαλική διέγερση, μία αύξηση στην δραστηριότητα του παρασυμπαθητικού συστήματος προκαλεί απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών από τα σηραγγώδη νεύρα και από τα ενδοθηλιακά κύτταρα του πέους. Η ερωτική επιθυμία δηλαδή από «συναίσθημα» μεταφράζεται σε βιοχημικές αντιδράσεις και ηλεκτρικά σήματα που καταλήγουν σε αγγειοδιαστολή στα αγγεία του πέους και δημιουργία στύσης.

Ένας σημαντικός παράγοντας που έχει βρεθεί ότι μπορεί να επηρεάσει την στυτική δυσλειτουργία είναι το στρες. Η λέξη στρες έχει τις ρίζες της από την λατινική λέξη «stringere» που η ερμηνεία της είναι «σφίγγω». Τον 17ο αιώνα οι άνθρωποι έκαναν χρήση της για να δηλώσουν «την ταλαιπωρία ή τα βάσανα τους». Σύμφωνα με το Hans Selye, τον «πατέρα του στρες», το στρες ορίζεται ως αντίδραση ενός οργανισμού στις αλλαγές που βιώνει. Στις περιπτώσεις όπου το στρες δρα ως κινητήριος δύναμη και κινητοποιεί το άτομο για δράση, τότε αναφερόμαστε στο ευστρες. Αυτής της μορφής το στρες αυξάνει την αποδοτικότητα. Αντίθετα εκεί όπου το στρες δρα ανασταλτικά και ακινητοποιεί το άτομο, αφορά στο distress το οποίο εξετάζεται ως υπεύθυνος παράγοντας στην εκδήλωση νοσημάτων και διαταραχών. Φαίνεται πως το στρες δρα αρνητικά στη σεξουαλική ζωή των ατόμων που βιώνουν το λεγόμενο distress. Δεδομένου ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής κυλά με καταιγιστικούς ρυθμούς, τα άτομα αναγκάζονται να προσαρμόζονται. Έτσι οι στρεσογόνοι περιβαλλοντικοί παράγοντες σε συνδυασμό με τις υπερβολικές προσωπικές και επαγγελματικές απαιτήσεις και την ανάγκη του ανθρώπου να υπακούσει σε όλα αυτά, θέτουν το στρες ως βασικό στοιχείο της καθημερινότητας. Αυτό εν τέλει φέρει ψυχολογικές μεταπτώσεις και μεταβολές στην ανθρώπινη φυσιολογία-με αρνητικό πρόσημο.

Πολλές είναι οι μελέτες οι οποίες συγκλίνουν στο ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ στρες και στυτικής δυσλειτουργίας με μηχανισμούς που γίνονται όλο και περισσότερο κατανοητοί. Συγκεκριμένα, όπως ο ψυχισμός μας υποφέρει και βιώνει το στρες από απλό εκνευρισμό μέχρι έντονη ψυχική αποδιοργάνωση με αδυναμία συγκέντρωσης, αίσθημα αγωνίας κλπ, ομοίως έχει φανεί πως και το σώμα μας υποφέρει και μάλιστα κάθε όργανο ξεχωριστά και με διαφορετικό τρόπο. Αίτιο είναι η μεταβολή διαφόρων ορμονών σε καταστάσεις στρες. Ένα απλό παράδειγμα είναι η ταχυκαρδία ή οι αρρυθμίες που μπορεί να συμβαίνουν σε κάποιο που βιώνει άγχος και είναι η απάντηση της καρδίας στις ορμονικές και άλλες βιοχημικές μεταβολές που συμβαίνουν στο σώμα. Αντίστοιχα, το πέος απαντά στο στρες με εμφάνιση στυτικής δυσλειτουργία. Συγκεκριμένα, έχει βρεθεί πως το στρες των αντρών δημιουργεί προβλήματα τα οποία σωματοποιούνται με προβλήματα στύσης. Έχει βρεθεί πως και το χρόνιο, ήπιο στρες σχετίζεται άμεσα με τη στυτική δυσλειτουργία αλλά και πως οξείς στρεσογόνοι παράγοντες επηρεάζουν τη σεξουαλική συμπεριφορά, σε μεγαλύτερο βαθμό. Πως γίνεται αυτό; Όπως ο οργανισμός μας μετατρέπει την ερωτική επιθυμία από συναίσθημα σε σωματικές αντιδράσεις και τελικά στύση, έτσι και το στρες αποδιοργανώνει αυτές τις φυσιολογικές αντιδράσεις ή ενεργοποιεί άλλους μηχανισμούς κι εμποδίζει τη στύση.

Τα αυξημένα ποσοστά κορτιζόλης, της κύριας ορμόνης του στρες, αναστέλλουν σε σημαντικό βαθμό το μηχανισμό της σεξουαλικής ανταπόκρισης και συμπεριφοράς στον άνδρα. Σε έρευνες που μελετήθηκε κατά πόσο η κορτιζόλη έχει ανασταλτικό ρόλο στη σεξουαλική διέγερση του άνδρα και την επίτευξη στύσης, κατέδειξαν πως πράγματι η κορτιζόλη αναστέλλει σε σημαντικό βαθμό το μηχανισμό της σεξουαλικής ανταπόκρισης και συμπεριφοράς στον άνδρα. Η διαταραχή των ορμονών του στρες μπορεί ακόμα να προκαλέσει και διαταραχή των ορμονών που σχετίζονται με το σεξ και την αναπαραγωγή. Στους άνδρες, το σωματικό ή ψυχολογικό στρες, προκαλεί μια άμεση πτώση της τεστοστερόνης στο αίμα. Η πτώση της τεστοστερόνης, κατασβήνει τη σεξουαλική ορμή των ανδρών, υποσκάπτει τη σεξουαλική απόδοση και συμβάλλει στη Στυτική Δυσλειτουργία.

Η Στυτική Δυσλειτουργία στους ασθενείς επηρεάζει όχι μόνο τη σεξουαλική τους ζωή αλλά και του συντρόφους τους και συνδέεται με την κατάθλιψη, το άγχος, και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αυτό δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο που ανατροφοδοτεί αρνητικά συναισθήματα, το στρες και τελικά τη στυτική δυσλειτουργία.

Συγχρόνως, έχει βρεθεί πως οι άνθρωποι με συμπτώματα στυτικής δυσλειτουργίας ακολουθούν έναν ανθυγιεινό τρόπο ζωής που επιφέρει επιβάρυνση στο σύνολο της υγείας τους. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής βελτιώνουν όχι μόνο τα συμπτώματα ΣΔ αλλά και τη συνολική υγεία. Έτσι, βρέθηκε πως η διακοπή του καπνίσματος και η έναρξη καθημερινής σωματικής δραστηριότητας είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της θνησιμότητας από καρδιαγγειακά αίτια κατά 36 %. Με βάση αυτά τα ευρήματα, συνίστανται αλλαγές στον τρόπο ζωής συμπεριλαμβανομένων την τακτική άσκηση, τη διακοπή του καπνίσματος, διαιτητική παρέμβαση με έμφαση στη μεσογειακή διατροφή και μέτρια κατανάλωση αλκοόλ. Έρευνες έχουν δείξει πως ο κίνδυνος για την εμφάνιση της στυτικής δυσλειτουργίας μπορεί να μειωθεί με την τροποποίηση παραγόντων κινδύνου και κυρίως με την άσκηση και την απώλεια βάρους.

Ψυχολογικές και συμπεριφορικές αντιδράσεις σε συμπτώματα στυτικής δυσλειτουργίας μπορεί να οδηγήσουν σε ένα φαύλο κύκλο αυξημένης ανησυχίας, σε απόσταση και σε συγκρούσεις. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε χαμηλότερη συχνότητα σεξουαλικής συνεύρεσης, στην αφοσίωση λιγότερου χρόνου στη σύντροφο και στην έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των συντρόφων σε μια σχέση.

Για όλους τους παραπάνω λόγους που παρουσιάζουν τη θετική συνάρτηση μεταξύ στρες και στυτικής δυσλειτουργίας, καταδεικνύεται ύψιστης σημασίας η βοήθεια από έναν ειδικό διαχείρισης του στρες, προκειμένου να συνδράμει στη μείωση των συμπτωμάτων και κατ’ επέκταση στην προαγωγή της υγείας σας. Η Ακαδημία Αθηνών παρεμβαίνοντας στο ιατρικό αλλά και κοινωνικό αυτό πρόβλημα οργάνωσε ένα Ειδικό Πρόγραμμα διαχείρισης του στρες για την αντιμετώπισης της Στυτικής Δυσλειτουργίας το οποίο είναι μια συνεργασία της Ακαδημίας Αθηνών και του Ανδρολογικού Ιατρείου του Αττικού Νοσοκομείου. Το Ανδρολογικό ιατρείο της Πανεπιστημιακής Ουρολογικής κλινικής και οι ψυχολόγοι της Ακαδημίας Αθηνών εφαρμόζουν ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα διαχείρισης του Στρες με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της Στυτικής και Σεξουαλικής Λειτουργίας. Το πρόγραμμα είναι απολύτως δωρεάν και έχει ήδη δοκιμαστεί με πολύ θετικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση και άλλων νοσημάτων που σχετίζονται με το στρες όπως η αρτηριακή υπέρταση. Αναμένεται δε να προσφέρει σημαντική βοήθεια στην κατεύθυνση αυτή.

Η διάρκεια του προγράμματος ανέρχεται στις 8 εβδομάδες, για κάθε ασθενή.

Οι συνεδρίες πραγματοποιούνται σε ομάδες των 3-5 ατόμων (και ατομικά κατ’ εξαίρεση)

Δεκτοί στο πρόγραμμα είναι:
1. Άνδρες με διαπιστωμένη από ειδικό ιατρό στυτική δυσλειτουργία
2. Άνδρες ηλικίας 18-50 ετών
3. Άνδρες που δεν κάνουν χρήση άλλης τεχνικής χαλάρωσης (π.χ yoga, πιλάτες, διαλογισμός, ψυχοθεραπεία).

Κατά την εφαρμογή του οι ασθενής εκπαιδεύονται στην εκμάθηση ειδικών τεχνικών Διαχείρισης Στρες και στην υιοθέτηση ενός συγκεκριμένου υγιεινού τρόπου ζωής. Τέλος, το πρόγραμμα είναι δημιουργημένο και εγκεκριμένο από του καθηγητές της Ιατρικής Σχολής Αθηνών.
Η συμμετοχή είναι δωρεάν.

Όλγα Πανταζή
Ψυχολόγος-Επιστήμονας Διαχείρισης Στρες
Όσοι ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα μπορούν να κλείσουν ραντεβού στο Ανδρολογικό ιατρείου του Αττικού ή να καλέσουν την κα Πανταζή στο τηλέφωνο 6976051751.