Υπερπλασία προστάτη




Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη είναι μια από τις πιο συχνές ασθένειες που προσβάλλουν άνδρες μέσης ηλικίας. Εμφανίζεται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 60% σε άνδρες άνω των 60 ετών.

Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε όμως ότι από μόνη της η διόγκωση του προστάτη δεν αρκεί για να δημιουργήσει πρόβλημα. Καθοριστικής σημασίας είναι η διόγκωση να δημιουργεί και απόφραξη στην ουρήθρα καθότι αυτή η απόφραξη κρύβεται πίσω από τα κλινικά συμπτώματα που εμφανίζονται.




Τι είναι ο προστάτης

Πρόκειται για έναν μικρό αδένα, σε σχήμα κάστανου. Η ονομασία του προκύπτει από το γεγονός ότι βρίσκεται ακριβώς μπροστά από την ουροδόχο κύστη. Η βασική λειτουργία του προστάτη είναι η έκκριση του λεγόμενου προστατικού υγρού, το οποίο σε συνδυασμό με τα σπερματοζωάρια και το υγρό από τις σπερματοδόχους κύστεις, δημιουργεί το υγρό της εκσπερμάτισης.

Ο προστάτης χωρίζεται σε ζώνες, ανάλογα με την σύστασή του, οι οποίες έχουν ως εξής:

  • Μεταβατική ζώνη – Περιβάλλει την ουρήθρα και είναι αυτή η ζώνη που παρουσιάζει υπερπλασία του προστάτη
  • Κεντρική ζώνη – Βρίσκεται πίσω και κάτω από την μεταβατική ζώνη και περικλείει του εκσπερματιστικούς πόρους
  • Περιφερική ζώνη – Εκτείνεται περιφερικά προς το εξωτερικό τμήμα του προστάτη και από εκεί ξεκινάει περίπου το 80% των περιπτώσεων του καρκίνου του προστάτη
  • Ινομυώδης ζώνη – Βρίσκεται μπροστά και πάνω από την ουρήθρα



Τι είναι η υπερπλασία του προστάτη

Όσο μεγαλώνει ηλικιακά ένας άνδρας, το μέγεθος του προστάτη του αυξάνεται. Αν η μεταβατική ζώνη μεγαλώσει σημαντικά, τότε φράζει την ουρήθρα, με αποτέλεσμα τα ούρα να έχουν πιο αργή ή πιο αδύναμη ροή ή να παρουσιάζονται διακοπές κατά την ούρηση. Αυτή η διόγκωση του προστάτη ονομάζεται Καλοήθης Υπερπλασία Προστάτη.

Η Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη, δηλαδή η αύξηση του μεγέθους του προστατικού αδένα, η απόφραξη της ουρήθρας και κατ’ επέκταση και της ουροδόχου κύστεως, παρατηρείται σε έναν άνδρα μετά την ηλικία των 40 ετών.

Οι άνδρες που παρουσιάζουν έλλειψη τεστοστερόνης (υπογοναδισμός), σπάνια θα εμφανίσουν αυτή την πάθηση, καθώς η αύξηση και η ανάπτυξη του προστάτη έχουν άμεση σύνδεση με την παρουσία της ανδρικής ορμόνης.




Ποια είναι τα αίτια της υπερπλασίας του προστάτη

Ο ακριβής λόγος για τον οποίο συμβαίνει η υπερπλασία του προστάτη δεν είναι ξεκάθαρος. Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην διαμόρφωση της υπερπλασίας είναι:

  • Tα ανδρογόνα (τεστοστερόνη)
  • Τα οιστρογόνα
  • Η αλληλεπίδραση μεταξύ κυττάρων του στρώματος και του επιθηλίου
  • Οι νευροδιαβιβαστές
  • Φλεγμονή των ιστών

Πρέπει να τονιστεί πως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη δεν έχει σχέση με τον καρκίνο του προστάτη κι ούτε θεωρείται πρόδρομη κατάσταση του.




Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για την υπερπλασία του προστάτη

  • Ηλικία
  • Φυλή
  • Περιβαλλοντικές συνθήκες
  • Διατροφή
  • Γενετικοί παράγοντες/Κληρονομικότητα



Ποια είναι τα συμπτώματα της υπερπλασίας του προστάτη

Η υπερπλασία του προστάτη παρουσιάζει μια ποικιλία από αποφρακτικά συμπτώματα (εξαιτίας της πίεσης του προστάτη στην ουρήθρα) και ερεθιστικά συμπτώματα (εξαιτίας των αλλαγών της ουροδόχου κύστεως στην προσπάθειά της να ξεπεράσει τα προβλήματα ούρησης).

Τι ακριβώς συμβαίνει;

Το «φράξιμο» της ουρήθρας από τον διογκωμένο προστάτη προκαλεί δυσκολία στην ουροδόχο κύστη να ουρήσει. Αυτόματα αυτή, χωρίς να γίνεται αντιληπτό από το σώμα μας, «σπρώχνει» πιο δυνατά για να περάσει τα ούρα. Η ούρηση λοιπόν συνεχίζει να υπάρχει αλλά αυξάνεται σημαντική η καταπόνηση της κύστης.

Προοδευτικά η ουροδόχος κύστης φθείρεται, εξασθενεί και αρχίζει να εμφανίζει διάφορες δυσλειτουργίες και συμπτώματα που εν τέλει γίνονται αντιληπτά από τον ασθενή. Αυτή είναι και η ουσία του προβλήματος: ο προστάτης έχει το πρόβλημα, η ουροδόχος κύστη «αρρωσταίνει». ‘

Έτσι λοιπόν θα λέγαμε πως τα αποφρακτικά συμπτώματα οφείλονται στο φράξιμο της ουρήθρας και τα ερεθιστικά στις βλάβες που παθαίνει η κύστη.

Αποφρακτικά συμπτώματα

  • Αδύναμη ροή των ούρων
  • Δυσκολία κατά την πρωινή ούρηση
  • Ούρηση που σταματάει και ξεκινάει
  • Στραγγουρία (Αποβολή των ούρων με την μορφή σταγόνων)
  • Επίσχεση ούρων (Ο ασθενής δεν μπορεί να ουρήσει παρά την έντονη επιθυμία του)

Ερεθιστικά συμπτώματα

  • Συχνοουρία (Ανάγκη ούρησης περισσότερες από 8 φορές την ημέρα)
  • Επιτακτική ούρηση (Ούρηση που εμφανίζεται απότομα και δεν μπορεί να αναβληθεί)
  • Επιτακτική ακράτεια ούρων (Τα ούρα που χάνονται λόγω της απότομης ανάγκης για ούρηση)
  • Νυκτουρία (Το πολλαπλό ξύπνημα κατά την διάρκεια της νύχτας για ούρηση)
  • Αίσθημα ατελούς κένωσης (Η αίσθηση ότι η ουροδόχος κύστη δεν έχει αδειάσει πλήρως)



Ποιες είναι οι επιπτώσεις της καλοήθους υπερπλασίας στη σεξουαλική λειτουργία

Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες εμφάνισης στυτικής δυσλειτουργίας. Φυσικά ο βαθμός της στυτικής λειτουργίας καταδεικνύεται ανάλογα με την σοβαρότητα που παρουσιάζουν τα συμπτώματα της ούρησης. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη, μπορεί να βελτιώσει και την ίδια την στυτική λειτουργία.

Οι αναστολείς της φωσφοδιεστεράσης τύπου 5 αποτελούν την πρώτη γραμμή θεραπείας, όσον αφορά στην στυτική δυσλειτουργία και μπορούν να αποκαταστήσουν στο μεγαλύτερο ποσοστό την στύση, αλλά να βοηθήσουν παράλληλα και την ούρηση.




Διάγνωση της υπερπλασίας του προστάτη

Ο βασικός έλεγχος περιλαμβάνει τις εξής εξετάσεις:

  • Εκτενές ιστορικό και εκτίμηση των συμπτωμάτων

Η λήψη εκτενούς ιστορικού περιλαμβάνει τον τύπο των ενοχλήσεων, την εκτίμηση της σοβαρότητάς τους, τον χρόνο της εμφάνισής τους, καθώς και την συχνότητά τους. Αυτά είναι τα βασικά στοιχεία που θα θελήσει να μάθει ο γιατρός, προκειμένου να ξεκινήσει η διάγνωση.

  • Ειδικά ερωτηματολόγια

Η συμπλήρωση ενός ειδικού ερωτηματολογίου μπορεί να συμβάλλει στην καλύτερη απεικόνιση του προβλήματος.

  • Φυσική εξέταση που περιλαμβάνει και την δακτυλική εξέταση προστάτη

Πρόκειται για την βασική εξέταση, που δίνει τις πρώτες αλλά απαραίτητες πληροφορίες για το μέγεθος του προστατικού αδένα, την σύστασή του, καθώς και πιθανή εμφάνιση σκληρίας στην σύσταση του προστάτη, που αποτελεί ένδειξη για ενδεχόμενη συνύπαρξη με καρκίνο του προστάτη.

  • Γενική εξέταση ούρων

Αποτελεί μια απλή εργαστηριακή εξέταση, η οποία μπορεί να αποκαλύψει και να εντοπίσει παθήσεις οι οποίες βρίσκονται στο ουροποιητικό σύστημα (νεφρά, ουρητήρα, ουροδόχο κύστη, ουρολοίμωξη).

  • Μέτρηση κρεατινίνης του ορού

Η μέτρηση της κρεατινίνης βοηθάει στην αξιολόγηση του επιπέδου της νεφρικής λειτουργίας, καθώς και αυτά μετά την κύστη μπορεί να επηρεαστούν από την απόφραξη που προκαλεί ο προστάτης.

  • Μέτρησης του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA)

Οι τιμές που προκύπτουν από το ελεύθερο PSA, καθώς και το ολικό PSA, βοηθούν σημαντικά στην διερεύνηση πιθανών παθήσεων που συνδέονται με τον προστάτη. Είναι σημαντικό να τονιστεί πως οι τιμές εκτιμώνται τόσο ατομικά η καθεμία, όσο και συνδυαστικά.

Επιπρόσθετες διαγνωστικές εξετάσεις είναι οι εξής:

  • Ουροροομετρία (Ουροδυναμική εξέταση για το πόσο εύκολα ή δύσκολα βγαίνουν τα ούρα)

Κατά την διάρκεια της εξέτασης, ο ασθενής ουρεί μέσα σε ένα ειδικό μηχάνημα, το οποίο μετράει την ροή των ούρων και την ποσότητα που αποβάλλεται κατά την διάρκεια της ούρησης. Αν μετά την εξέταση, παραμένουν ούρα στην κύστη, μπορεί να διαπιστωθεί με την χρήση υπερήχων.

  • Απεικόνιση ουροποητικού (Απεικονιστική εξέταση του ουροποιητικού συστήματος)

Το απλό (διακοιλιακό) υπερηχογράφημα αλλά και σε κάποιες περιπτώσεις το διορθικό είναι απολύτως απαραίτητο για τη διάγνωση της καλοήθους υπερτροφίας του προστάτη.

  • Ουρηθροκυστεοσκόπηση (Ενδοσκοπική εξέταση όπου εμφανίζεται με ακρίβεια η θέση και το εύρος του στενώματος)




Αντιμετώπιση/Θεραπεία της υπερπλασίας του προστάτη

Ανάλογα με την βαρύτητα των συμπτωμάτων και τα αποτελέσματα των εξετάσεων, υπάρχουν οι εξής θεραπευτικές μέθοδοι:

  • Τακτική παρακολούθηση – Προτείνεται σε περιπτώσεις που εκδηλώνονται ήπια συμπτώματα
  • Φαρμακευτική θεραπεία – Το μέγεθος του προστάτη και η βαρύτητα των συμπτωμάτων υποδεικνύουν το φαρμακευτικό σχήμα που θα ακολουθηθεί. Σκοπός της φαρμακευτικής θεραπείας είναι η αναίρεση της απόφραξης, η ελάττωση του μεγέθους του προστάτη και η αποφυγή της χειρουργικής επέμβασης
  • Χειρουργική αντιμετώπιση

Χειρουργική αντιμετώπιση ενδείκνυται στις εξής περιπτώσεις:

  • Σε ασθενείς με οξεία επίσχεση ούρων, που χειροτέρεψε μετά την αφαίρεση του καθετήρα
  • Σε ασθενείς με χρόνια επίσχεση
  • Σε ασθενείς με υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις
  • Σε ασθενείς με υποτροπιάζουσα αιματουρία
  • Σε ασθενείς με λιθίαση κύστης
  • Σε ασθενείς με εκκολπώματα κύστης
  • Σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια ως αποτέλεσμα της καλοήθους υπερπλασίας προστάτη

Οι χειρουργικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται είναι οι εξής:

  • Διουρηθρική προστατεκτομή

Πραγματοποιείται μέσω της ουρήθρας με την χρήση ενός ειδικού εργαλείου (ρεζεκτοσκόπιο) που εισάγεται από το πέος στην ουρήθρα και φτάνει μέχρι την κύστη. Το ειδικό εργαλείο διαθέτει μια αγκύλη, που κόβει τον προστάτη σε μικρά κομμάτια και παράλληλα γίνεται καυτηριασμός των σημείων που αιμορραγούν.

Τα κομμάτια που κόβονται, συγκεντρώνονται στην κύστη και απομακρύνονται με πλύσεις από ειδικό ορό. Μετά την ολοκλήρωση της επέμβασης, τοποθετείται καθετήρας για 2-4 ημέρες.

  • Turis προστατεκτομή

Είναι μια διουρηθρική προστατεκτομή αλλά με σημαντικές τεχνολογικές καινοτομίες κι έτσι έχουμε ελάχιστη παραμονή καθετήρα και νοσηλεία (συνήθως 1-2 ημέρες). Χρησιμοποιείται επίσης σε ασθενείς με ειδικά προβλήματα όπως πχ λήψη αντιπηκτικών.

  • Ανοικτή προστατεκτομή

Πραγματοποιείται με μια μικρή τομή που γίνεται χαμηλά στην κοιλιά και χρησιμοποιείται σαν επιλογή όταν ο προστάτης έχει μεγαλώσει σε τέτοιο βαθμό, που δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί η διουρηθρική προστατεκτομή.

Χωρίζεται σε 2 είδη τα οποία είναι η διακυστική (ο προστάτης αφαιρείται από την κύστη) και η οπισθοηβική (ανοίγεται η κάψα του προστάτη και αφαιρείται ο αδένας). Μετά την ολοκλήρωση της επέμβασης, τοποθετείται καθετήρας για 5-7 ημέρες.

Με την εμφάνιση της τεχνικής TURIS οι ανοικτές προστατεκτομές έχουν σημαντικά μειωθεί καθότι η TURIS επιτρέπει την αφαίρεση και των μεγάλων προστατών.

  • Προστατεκτομή με χρήση Laser

Πραγματοποιείται με την εισαγωγή ειδικού οργάνου στην ουρήθρα, καθώς και με την χρήση οπτικών ινών που συνδέονται με μηχανήματα laser. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται σε ασθενείς υψηλού κινδύνου (πχ καρδιαγγειακά προβλήματα) με μεγαλύτερη ασφάλεια.

  • Προστατικές προθέσεις (stents)

Χρησιμοποιούνται προσωρινά ή μόνιμα μεταλλικά πλέγματα, τα οποία διατηρούν ανοιχτή την ουρήθρα. Αυτή η αντιμετώπιση προτείνεται σε ασθενείς που δεν μπορούν να χειρουργηθούν, εξαιτίας της γενικής κακής κατάστασης της υγείας τους.




Επικοινώνησε άμεσα με έναν έμπειρο ουρολόγο

Για την ορθή και πλήρη ενημέρωσή σου σχετικά με την υπερπλασία του προστάτη, είναι σκόπιμο να απευθυνθείς σε έναν γιατρό που διαθέτει την κατάλληλη εξειδίκευση και εμπειρία, ώστε να λύσει τις απορίες σου και να σε καθοδηγήσει στην αποτελεσματικότερη θεραπεία.

Τα συμπτώματα της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη μπορούν πλέον να αντιμετωπιστούν με αποτελεσματικό τρόπο.

Επικοινώνησε σήμερα κιόλας με τον Χειρούργο Ουρολόγο και Αναπληρωτή Καθηγητή της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Βασίλειο Πρωτογέρου και κλείσε ένα ραντεβού.

Η συνεχής αναβολή του προβλήματος δεν είναι η λύση.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να ζεις κάθε μέρα με το άγχος και τις αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία σου. Μην ξεχνάς πως μια έγκαιρη επίσκεψη, μπορεί να προλάβει την εξέλιξη της πάθησης και να μειώσει τις πιθανότητες για ανάγκη χειρουργικής αντιμετώπισης.

Βασίλης Πρωτογέρου
Βασίλης Πρωτογέρου
Ο Δρ. Βασίλης Πρωτογέρου είναι Χειρουργός Ουρολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Αθηνών και Πρόεδρος του Τμήματος Ανδρολογίας – Υπογονιμότητας της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας. Βιογραφικό Ιατρού | Επικοινωνία Με Τον Ιατρό